هوش هیجانی در علوم شناختی


دیدگاه بار- آن در هوش هیجانی

“بار- آن” هوش هیجانی را مجموعه‌ای از توانایی ها، قابلیت ها و مهارت ها می داند که فرد را برای سازگاری مؤثر با محیط و کسب موفقیت در زندگی تجهیز می کنند.
وی هوش هیجانی را عامل مهمی در توانمندی های افراد برای کسب موفقیت در زندگی تلقی می کند
و آن را با سلامت هیجانی در ارتباط مستقیم می داند.

مؤلفه‌های هوش هیجانی:

مؤلفه های درون فردی:

توانایی اشخاص را در آگاهی از هیجانها و کنترل آن‌ها مشخص میکند.
این مؤلفه شامل پنج عامل؛ خودآگاهی عاطفی، خود ابرازی یا جرات مندی، عزت نفس، خود شکوفایی و استقلال است

  • خودآگاهی عاطفی: میزان آگاهی فرد از احساسات خویش و درک و فهم این احساسات را بررسی می کند
  • خود ابرازی یا جرأت مندی: ابراز احساسات، باورها، افکار و دفاع منطقی و مطلوب از حق‌وحقوق خویشتن را موردبررسی قرار می دهد
  • عزت‌نفس: توان خودآگاهی، درک و پذیرش خویش و احترام خود را بررسی می کند
  • خود شکوفایی. توانایی تشخیص استعدادهای ذاتی و استعداد انجام دادن کارهایی را که شخص می تواند و می خواهد و از انجام دادن آن‌ها لذت می برد، بررسی می کند.
  • استقلال. توانایی خود رهبری، خویشتن داری فکری و عملی و رهایی از وابستگی های هیجانی را بررسی می کند.

مولفه های سازگاری:

این مؤلفه شامل سه عامل؛ واقع گرایی، انعطاف پذیری و حل مسئله است.

  • واقع گرایی. توانایی ارزیابی بین تجربه‌های عاطفی و عینیت های موجود را بررسی می کند.
  • انعطاف‌پذیری. توانایی منطبق ساختن عواطف، افکار و رفتار با موقعیت‌ها و شرایط دائماً در حال تغییر است. این بعد از هوش هیجانی به توانایی کلی فرد در سازگاری با شرایط ناآشنا، غیرقابل‌پیش‌بینی و پویا برمی‌گردد.
  • حل مسئله. توانایی تشخیص و تعریف مشکلات و خلق و به‌کارگیری راه حل های مؤثر را موردمطالعه قرار می دهد.
این مطلب را از دست ندهید :  علوم شناختی و روش‌های پیشگیری از اضطراب امتحان

مؤلفه‌های خلق‌وخوی عمومی:

این مؤلفه شامل دو عامل، خوش‌بینی و شادمانی است.

  • خوش‌بینی.توانایی توجه به جنبه های روشن تر زندگی و حفظ نگرش مثبت حتی هنگام وجود احساسات منفی و ناخوشایند را بررسی می کند.
  • شادمانی. توانایی احساس رضایت از زندگی، احساس رضایت از خود و دیگران و ابراز احساسات مثبت را بررسی می کند.

مؤلفه های میان فردی:

این مؤلفه شامل سه عامل همدلی، مسئولیت اجتماعی و روابط بین فردی است.

  • همدلی. توانایی آگاهی از احساسات دیگران و درک و تحسین آن‌ها را بررسی می کند.
  • مسئولیت اجتماعی. توانایی فرد را در معرفی خود به‌عنوان عضوی مفید و سازنده و دارای حس همکاری در گروه اجتماعی خویش موردبررسی قرار می دهد.
  • روابط بین فردی. توانایی ایجاد و حفظ روابط رضایت‌بخش متقابل که نزدیکی عاطفی از ویژگی های آن است را بررسی می کند.

مؤلفه های مدیریت تنیدگی:

این مؤلفه شامل دو عامل؛ توانایی تحمل استرس و کنترل تکانه‌ها است.

  • توانایی تحمل استرس. تحمل استرس به توانایی مقاومت در برابر رویدادها و موقعیت های فشارزا، بدون توقف و از طریق سازگاری فعال و مثبت در برابر فشار اطلاق می شود. این توانایی به معنی پشت سر گذاشتن موقعیت های مشکل‌ساز بدون از پا درآمدن است.
  • کنترل تکانه. توانایی مقاومت افراد در برابر تنش ها یا وسوسه و کنترل هیجان های خویش را بررسی می-کند.

مدل هوش هیجانی بار-آن عمدتاً به توان بالقوه انجام کار و نه نتیجه آن توجه دارد. این مدل به استعداد و توانایی فرد بیشتر از دست آورده‌ای او گرایش دارد و در حقیقت می توان آن را عمدتاً نوعی الگوی فرایند- محور و نه پیامد- محور دانست (شکل ۲-۶) (سبحانی نژاد؛ یوزباشی ،۱۳۸۷: ۵۰-۴۶) .

این مطلب را از دست ندهید :  علوم شناختی: تفکر

مؤلفه های هوش هیجانی به‌زعم بار

مؤلفه های هوش هیجانی به‌زعم بار- آن (بار- آن، ۲۰۰۵)

 

گرداوری: احسان شهسواری شیرازی ، نعیمه صیافان (کارشناسان ارشد علوم شناختی)

برای مطالعه مقالات مربوط به علوم شناختی می توانید به لینک زیر مراجعه بفرمایید

دسته علوم شناختی

راه آسان تری برای ارتباط با کاربرانمان پیدا کرده ایم :)

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 + = 11

محصولات ایران هیپنوز